Een trigger point is een algemeen gebruikte klinische diagnose binnen de fysiotherapie. Toch zijn er in toenemende mate vragen over wat deze trigger points nou eigenlijk zijn en hoe ze behandeld worden. Trigger points zijn het eerst omschreven door Travell en Simons als plekken in spieren, die tijdens aanraking gevoelig en pijnlijk zijn. Ze worden vaak omschreven als spierknopen, en er wordt aangenomen dat dit plekjes in de spier zijn waar een continue aanspanning van spiervezels is. Dit zou dan weer veroorzaakt worden door een direct trauma van de spier (je stoot je ergens aan), of door herhaaldelijke overbelasting. Er wordt aangenomen dat dit een crisis in de motorische eindplaat (zenuw die de spier doet aanspannen) veroorzaakt, wat zorgt voor een continu aanhoudende aanspanning van de spiervezels. Dit geeft dan lokaal pijn of uitstralend in een ander gebied.

Ondanks de algemene acceptatie van deze theorie, en een grote industrie die opgebouwd is rondom het behandelen van trigger points (acupressure technieken, dry needling etc.), is de theorie van spierknopen als de oorzaak van pijn in spieren nooit voldoende uitgelegd.

Wat zijn triggerpoints dan?

Steeds meer artsen hebben twijfels over de geaccepteerde theorie voor trigger points, met name door de ontwikkelingen en het groeiende inzicht door wetenschappelijk onderzoek. Het is twijfelachtig of trigger points wel spierknopen zijn om verschillende redenen. Meer waarschijnlijk is het dat er andere oorzaken zijn aan te wijzen voor de pijnlijke plekken in spieren, zoals zuurstoftekort in de spier.

Alleen al het vaststellen en lokaliseren van trigger points zelf staat hevig ter discussie. Zelfs de grootste trigger point experts ter wereld zijn niet in staat om trigger points accuraat en betrouwbaar vast te stellen. En als deze experts ze al niet kunnen vinden, hoe is het dan mogelijk als gemiddelde fysiotherapeut om ze te vinden?

Hoe zit het dan met de wetenschap?

Er zijn onderzoeken gedaan naar het bestaan van trigger points en het in beeld brengen hiervan, maar al deze onderzoeken zijn zeer slecht opgebouwd en dus onbetrouwbaar. Er zijn ook onderzoeken gedaan waarbij ze hebben gekeken naar de samenstelling van het weefsel van trigger points. Hierbij is inderdaad een verhoogde concentratie van stoffen gevonden die betrokken zijn bij onstekingreacties. Maar dit werd ook gevonden bij ‘niet trigger point weefsel’. EMG onderzoek (hierbij meten ze met hele kleine naaldjes de spieraktiviteit) laat toegenomen spieraktiviteit zien in en rondom trigger points. Maar deze EMG naaldjes kunnen geen onderscheid maken tussen ruis en andere mogelijke oorzaken voor de gemeten activiteit.

Dry needling

De laatste jaren is dry needling heel erg populair geworden. Bijna iedere fysiotherapiepraktijk bied tegenwoordig wel deze behandelmethode aan. Ondanks de popularitiet van dry needling, is de wetenschappelijke onderbouwing zeer zwak.

Dry needling als therapie voor het behandelen van trigger points heeft namelijk zeer karig bewijs. De meeste onderzoeken die er naar dry needling gedaan zijn slecht opgebouwd en niet betrouwbaar. Recent is er een onderzoek gepubliceerd waarin alle wetenschapelijke onderzoeken die naar dry needling gedaan zijn, grondig zijn bekeken. Hieruit kwam een vrij duidelijke conclusie. Andere therapieen zijn effectiever dan dry needling in het verminderen van de pijn. Dry needling heeft zelfs minder effect op pijnvermindering dan placebo (nepbehandeling). Op toename van bewegelijkheid scoort dry needling ook lager dan andere therapieën.

Allemaal niet zo verwonderlijk. De theorie van het mechanisme van dry needling, is dat de naald de crisis van de motorische eindplaat opheft. Maar de theorie dat trigger points worden veroorzaakt door een crisis in de motorische eindplaat en een nadelige aanspanning van spiervezels (spierknoop), is nooit wetenschappelijk aangetoont.

Dat sommige onderzoeken op zeer korte termijn pijnverlichting rapporteren, is een fenomeen wat je bij vrijwel alle pijnlijke behandelmethodes ziet. (zie Shockwave). Dit effect kan toegeschreven worden aan het feit dat het opwekken van pijn (en dry needling doet pijn) pijndempende systemen in het zenuwstelsel activeert. Daarnaast is ook hier, net als bij shockwave, de hoge verwachting die de patiënt heeft van invloed op het resultaat van de behandeling.

Pijn is een bijzonder verschijnsel. Het is een complex fenomeen. En omdat we een plek kunnen aanwijzen waar de pijn zit, wil nog niet zeggen dat deze plek ook de oorzaak is van de pijn.